Samenwerking voor versnelde, betaalbare en duurzame woningbouw

In gesprek met vertegenwoordigers – directeur Vechtdal Wonen Martijn Rink, adviseur innovatie en duurzaamheid Wilco Wittenberg, teamleider vastgoedontwikkeling bij De Woonplaats Arjan Kiewiet, projectmanager Viverion Karin van Gogh en strategisch verbinder bij Domijn John Lammers – wordt duidelijk hoe Bouwstroom Oost met efficiënte processen, kennisdeling en innovatie de bouwproductie versnelt, kosten beheerst en duurzame woningen realiseert. Het initiatief speelt in op de woningnood en de uitdagingen binnen de sector door op grote schaal samen te werken met gemeenten en aannemers. 

De drie kernpunten van Bouwstroom Oost zijn versnelling van de bouwproductie, opschaling van het woningaanbod en kostenbeheersing. Martijn Rink legt uit: “We staan voor een enorme bouwopgave. Door samenwerking willen we dit volume zo snel mogelijk verhogen, tegen een lagere prijs.” Bouwstroom Oost maakt gebruik van gestandaardiseerde woningtypen, zogenaamde conceptwoningen, die passen binnen de sociale huurcategorie. Wilco Wittenberg vult aan: “Per bouwproject beoordeelt de gemeente veel technische aspecten; door een bepaald woningtype in één keer goed te keuren, voorkomen we herhaling van dit traject. Welstandbeoordelingen zullen project specifiek blijven, maar als een woning in Hengelo goedgekeurd is, moet deze in het ideale geval ook in Enschede voldoen. Door deze samenwerking met gemeenten verkennen we waar we het goedkeuringsproces kunnen versnellen, dat bespaart veel tijd en kosten.”

Inkoopkracht en innovatie door collectieve samenwerking

Bouwstroom Oost verenigt vijf woningcorporaties en creëert daarmee een aanzienlijke inkoopkracht. Dit biedt niet alleen financiële voordelen, maar stimuleert ook innovatie binnen de sector. Karin van Gogh, sterk betrokken bij het inkoopproces, vertelt: “Het heeft tijd gekost voordat we onderling de uitgangspunten op één lijn hadden. Maar die investering doe je eenmalig. Na goede discussies levert het waardevolle aanvullingen op. De kwaliteit en innovatiekracht wordt verhoogd door deze samenwerking, omdat we de gezamenlijke kennis van de corporaties optimaal benutten.” John Lammers: “We zijn allemaal goed in ons vak, maar samen vullen we elkaar aan en worden we nog beter.”

Afstemming over bestaand beleid en onderhoud

De vijf corporaties binnen Bouwstroom Oost hebben allemaal sociale huurwoningen. Wilco Wittenberg legt uit dat iedere corporatie binnen dit segment keuzes heeft gemaakt die van invloed zijn op de samenwerking. “Voor onderhoudscontracten zijn bijvoorbeeld al afspraken gemaakt, die per corporatie kunnen verschillen. Bij een gezamenlijk project als Bouwstroom Oost betekent dat ook dat we die bestaande afspraken goed moeten afstemmen en bekijken hoe we daar gezamenlijk invulling aan geven.” De samenwerking vraagt dus niet alleen om afstemming op nieuwbouwprojecten, maar ook op het bestaande beleid en onderhoudspraktijk.

Gemeenten als belangrijke partners in Bouwstroom Oost

De samenwerking met gemeenten is een essentieel onderdeel van Bouwstroom Oost. Zij hebben belang bij het versnellen van de woningproductie en werken actief mee aan het stroomlijnen van processen. Arjan Kiewiet merkt op: “Efficiëntie in gemeentelijke processen zorgt ervoor dat ons personeelstekort minder knelpunten veroorzaakt. Door gezamenlijk in te kopen met vaste partners, voorkomen we dat we aanbestedingen telkens opnieuw moeten doorlopen en besparen we tijd en kosten.” De regionale woondeals verbinden gemeentes en corporaties. Martijn Rink: “Het project staat op de agenda en heeft prioriteit, omdat het aansluit op de woondeals die we als corporaties met gemeenten hebben afgesloten.”

Efficiënter werken met slimme inzet van capaciteit

Naast tijdsbesparing leidt de bouwstroom ook tot efficiënt gebruik van capaciteit. Door gebruik te maken van vaste woningtypen en standaardprocedures, kunnen de corporaties hun personeelscapaciteit inzetten op complexere projecten, terwijl eenvoudiger projecten via de bouwstroom worden gerealiseerd. John Lammers: “Onze ontwikkelmanagers kunnen in de bouwstroom drie keer zoveel projecten begeleiden als bij traditionele bouwprojecten. Dit vergroot onze capaciteit aanzienlijk.” Martijn Rink benadrukt dat de samenwerking een cultuuromslag vereist, vooral voor teams die gewend zijn autonoom te werken. “Deze nieuwe manier van samenwerken vraagt aanpassing en kost tijd.”

Toekomstgerichte eisen voor duurzaamheid en circulariteit

Bouwstroom Oost zet hoog in op duurzaamheid en circulariteit. Door collectieve inkoop kunnen de corporaties hoge eisen stellen aan materialen en energie-efficiëntie. Dat biedt ook op de lange termijn voordelen. Op het gebied van circulariteit maakt Bouwstroom Oost gebruik van prestatieniveaus uit Het Nieuwe Normaal. Deze duurzaamheidseisen gaan verder dan het wettelijk minimum. Wilco Wittenberg noemt als voorbeeld de losmaakbaarheid van materialen, zodat woningen eenvoudig gedemonteerd kunnen worden en onderdelen hergebruikt. Karin van Gogh: “In de eisen van Bouwstroom Oost zijn drie energie-opties vastgelegd: bijna energieneutraal, energieneutraal en Nul-op-de-meter, waarbij een woning zowel het gebouwgebonden als het huishoudelijk energieverbruik opgewekt.” (*) Door de schaalgrootte van Bouwstroom Oost kunnen we aannemers prikkelen tot innovatie. Zo
realiseren we toekomstbestendige woningen die niet alleen nu, maar ook over twintig jaar voldoen aan hoge duurzaamheidsnormen.”

Standaardisatie met ruimte voor variatie in 2.500 sociale huurwoningen

Hoewel Bouwstroom Oost werkt met vaste woningtypen, is er ruimte voor aanpassingen per locatie en doelgroep. John Lammers vergelijkt het met de auto-industrie: “We kopen verschillende modellen woningen, zoals je auto’s in verschillende uitvoeringen koopt.” Er is ruimte voor variatie in grootte en indeling, waardoor woningen kunnen worden aangepast aan de lokale vraag. Het ambitieuze doel is om in de komende vier jaar 2.500 sociale huurwoningen te realiseren, gelijkmatig verdeeld over grondgebonden woningen en appartementen. John Lammers: “Onze bouwstroom is gestart met vijf basispartners, maar andere corporaties kunnen aanhaken. Door onze inkoopkracht kunnen zij profiteren van de voordelen van Bouwstroom Oost zonder zelf de voorbereidingsfase te doorlopen. Er zijn inmiddels vijf corporaties geïnteresseerd.” Martijn Rink vult daarop aan: “We hebben een heldere projectstructuur met een stuurgroep en een uitvoerende projectgroep. De uitdaging is om nieuwe corporaties een plek te geven binnen deze structuur, zodat zij zich onderdeel voelen van de samenwerking en hun stem kunnen laten horen.”

Kennisdeling en inspiratie voor de toekomst

Naast concrete voordelen voor de woningmarkt in Oost-Nederland dient Bouwstroom Oost ook als inspiratie voor andere regio’s.Het project leert van ervaringen uit andere bouwstromen en deelt op zijn beurt kennis via brancheorganisaties en netwerken. Martijn Rink: “We hebben bijvoorbeeld geleerd van bouwstromen in Eindhoven en dragen deze lessen nu over aan andere corporaties en gemeenten. Samenwerking binnen de sector is essentieel om sneller en efficiënter te bouwen.”

Conclusie 

Met Bouwstroom Oost laten deze vijf corporaties zien hoe samenwerking en innovatie een antwoord kunnen bieden op de woningnood. Door collectieve inkoop, standaardisatie en hoge duurzaamheidsnormen te combineren, realiseren zij versneld betaalbare sociale huurwoningen in Oost-Nederland die voldoen aan de eisen van vandaag én morgen. Deze aanpak biedt niet alleen oplossingen voor de huidige woningmarkt, maar inspireert ook andere regio’s om een vergelijkbare samenwerking aan te gaan.  

 (*) Toelichting energie-opties: 

• Bijna energieneutraal: de minimale eisen zoals gesteld in het BBL (Besluit Bouwwerken Leefomgeving) 

• Energieneutraal: de woning wekt het gebouwgebonden energieverbruik op 

• Nul-op-de-meter: de woning wekt zowel het gebouwgebonden als het huishoudelijke energieverbruik op 

Dit artikel verscheen oorspronkelijk in Overijssel Bouwt en Ontwikkelt, editie 2024.